Kαλησπέρα.
Action σε γενικές γραμμές, ορίζεται ως η απόσταση μεταξύ του κάτω μέρους της χορδής και της κορυφής των τάστων, και αποτελεί μέρος της έννοιας playability στο όργανο.
Low action δεν σημαίνει απαραίτητα καλό playability, ούτε και high action κακό. Όλα εξαρτώνται από πολλαπλούς παράγοντες, αντικειμενικούς και υποκειμενικούς. Αντικειμενικός παράγων του action, είναι η κατάσταση των τάστων, η ευθεία του μανικιού, το ύψος του nut, η ελαστικότητα του μανικιού (παράγοντας μη παραμετροποιήσιμος), το ύψος των μαγνητών (στις ηλεκτρικές), και φυσικά το radius των τάστων (λέω τάστων γιατί πολλές φορές διαφέρει απ' ότι το radius της ταστιέρας).
Υποκειμενικοί παράγοντες έχουν να κάνουν με το είδος μουσικής η οποία εκτελείται στο όργανο, με τον τρόπο παιξίματος του κιθαρίστα (και fretting και picking hand), και τις τυχόν ανοχές και επίπεδο συμβιβασμού του σε fret buzz.
Aς δούμε τους αντικειμενικούς παράγοντες και τι απαιτείται για να πετύχουμε low action.
Nut: To ύψος των αυλακιών του nut παίζει μεγάλο ρόλο και μια απειροελάχιστη απόκλιση, μπορεί να μεταφράζεται σε ικανή απόκλιση στο 12ο τάστο. Σε διαμορφώσιμα nut αυτό μπορεί να ρυθμιστεί, αλλά σε fixed καταστάσεις (όπως πχ locking nuts) όπου υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην καμπύλη του τάστου/ταστιέρας και στην-από κατασκευής-καμπύλη του nut, αυτό είναι αδύνατο. Θα πρέπει να γίνει αντικατάστασή του με το κατάλληλο, για το radius της ταστιέρας, nut.
Tάστα/ταστιέρα: Η ταστιέρα πρέπει να μην έχει τυχόν στρεβλώσεις και φυσικά τα τάστα να είναι ευθυγραμμισμένα (fret level/dress). Στη διάρκεια της ζωής ενός οργάνου, αυτά είναι μεταβαλλόμενα ( φθορά από παίξιμο, χαλάρωση τάστων, μετατοπίσεις λόγω περιβάλλοντος ).
Radius ταστιέρας/τάστων: Ένας από τους βασικότερους παράγοντες επίτευξης low action, καθώς, για καθαρά γεωμετρικούς λόγους, μια ταστιέρα με μικρό radius/μεγάλη καμπύλη είναι λογικό να έχει fret out (σβήσιμο/πνίξιμο νότας) από το 10/12ο τάστο κι έπειτα. Ο λόγος που ανέφερα radius τάστων κι όχι ταστιέρας, αρχικά, είναι ότι πολλές φορές αυτό διαφέρει από όργανο σε όργανο, μετά από το εργοστασιακό fret dress, γι' αυτό και πολλές φορές σε -φαινομενικά ίδιες ταστιέρες- μπορεί να επιτευχθεί χαμηλότερο action σε κάποιες, ενώ σε κάποιες άλλες, όχι.
Ακανόνιστη δόνηση χορδής οργάνου: Συμβαίνει όταν οι μαγνήτες (κυρίως ο neck) βρίσκονται πολύ κοντά στη χορδή. Συμβαίνει επίσης και πολλές φορές, όταν όλο το σύστημα δόνησης της χορδής δημιουργεί στρεβλώσεις στην ομαλή κίνηση της χορδής λόγω πχ. υπερβολικής ή μη ομαλής ελαστικότητας του μανικιού. Σπάνιο μεν αλλά συμβαίνει σε όργανα με τέλειο fret dress και απόλυτα ρυθμισμένο, να εξακολουθούν να έχουν προβλήματα με fret buzzes χωρίς προφανή αιτία.
Μπαίνοντας σε πιο πρακτικό επίπεδο, ας πάρουμε ως case study, ένα όργανο με ταστιέρα 7,25" radius. Γεωμετρικά, είναι αδύνατο να πάρουμε action χαμηλότερο των 1,9-2mm (Ε καντίνι, 12ο τάστο) χωρίς να έχουμε πνίξιμο νότας σε bends τόνου μετά το 10ο τάστο. Υποκειμενικά όμως, αν το όργανο χρησιμοποιείται πχ. μόνο για jazz παιξίματα χωρίς bends, το να χαμηλώσουμε το action, είναι απόλυτα εφικτό.
Όσο ανεβαίνουμε σε radius, τόσο πιο εύκολο είναι να χαμηλώσουμε το action χωρίς να έχουμε fret out, αλλά πάντα με αυξανόμενο επίπεδο fret buzz. Eνδεικτικά, σε μια ταστιέρα 9,5" radius μπορούμε να έχουμε από 1,5-1,6mm το χαμηλότερο, σε 12" από 1,2-1,3mm, σε ταστιέρες από 14" και πάνω, από 1-1,1mm το χαμηλότερο. Κάτω από 1mm action σε όργανο, είναι ανέφικτο, ανεξαρτήτως radius. Eκεί αποκτούμε πραγματικά πρόβλημα fret buzz. Όλες οι μετρήσεις αφορούν την Ε καντίνι. Η Ε μπάσσα κυμαίνεται συνήθως στο +0,1 με +0,5 από την Ε καντίνι.
Σε κάθε περίπτωση, πέραν του καλού στησίματος αλλά και περιορισμών του οργάνου, είναι θέμα πειραματισμού και εμπειριών το πόσο χαμηλά ή ψηλά θα "κάτσει" στο χέρι το action.
Επαναλαμβάνω: low action δε σημαίνει απαραίτητα και καλό playability. Kαλό playability είναι να μπορεί το όργανο να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, το στυλ και τις δυναμικές παιξίματος, αλλά και τις ιδιοτροπίες του κάθε μουσικού χωριστά.
